R
GİRİŞ
TR
EN

Genç İşi Kooperatif

#SOSYAL SORUMLULUK
Kardelen Uysal
27 Kas 2018

Genç İşi Kooperatif, 2015 yılında İzmir'de kurulmuş, Kooperatifçilik Genel Müdürlüğünce tescilli bir Bilimsel Araştırma ve Geliştirme Eğitim Kooperatifi. Eşitsizliğe, yoksulluğa karşı sosyal dayanışma ekonomisini öneriyorlar. Kooperatifleşme danışmanlığı ve savunuculuğu, proje geliştirme ve uygulama gibi konularda aktifler. Eda Kayadibinlioğlu ve Arda Özdöl ile sürdürülebilir istihdam, sosyal kooperatif ve sosyal dayanışma ekonomi modelini konuştuk. Kendilerini web sitelerinden ve Facebook'tan takip edebilirsiniz. 

 

 

Fotoğrafta solda Arda Özdöl, sağda Eda Kayadibinlioğlu yer almaktadır.

 
Sürdürülebilir istihdam nedir?
Eda: İş piyasasında sistem nasıl işliyor? Siz bir işe giriyorsunuz ve sonrasında ne olduğu hakkında, üretime ne kadar dahil olduğunuz hakkında bir fikriniz yok. O üretim sürecinde tam olarak nereye konumlandırıldığınızı bilmediğiniz için de sistemin sizi içinde barındırıp barındırmayacağını bilemiyorsunuz. Üretim ilişkilerindeki tek yönlülük buna sebep oluyor. Fakat sürdürülebilir istihdamı güçlü kılan sosyal ve dayanışma ekonomi modelleri buna bir çözüm olarak karşımıza çıkıyor.
Örnek vermek gerekirse; Kooperatifçilik, üretim kaynağı sadece bir malın somut üretim biçimiyle ortaya konmasından ileri gelmiyor. Kooperatifçilik; bilgi ve becerinin de üretime dahil edildiği ve değerinin olduğu sistemlerdir. Biz, belli bir bilgi ve eğitim seviyesine erişmiş zamanla hörgücüne belli şeyler doldurmuş, farklı alanlarda çalışan bir gruo insanız. Biz neye güveniyoruz? Kendi deneyimimize, bilgimize, araştırma yeteneklerimize güveniyoruz.

Kooperatifler sermayesi insan olan örgütlenme biçimleridir. Bu noktada var olan kişinin öz sermayesi de yine kendisi olduğu için sürdürülebilirliğin en rahat sağlandığı yer kooperatif oluyor. Dış faktörlerden bazılarını kooperatifleşmeyi seçerek elemiş oluyoruz patronsuzluk ve eşit emek-eşit ücret ilkeleriyle sistemimizi sürdürülebilir kılıyoruz. Kooperatif bunun için uygun bir temeli sunuyor. Yatay ilişki, kolektif üretim, eşit emek, eşit ücret...

Arda: Mesela bir kurs açıldı, kursa katılan kursiyerler birtakım şeyler öğreniyorlar, yeteneklerini geliştiriyorlar fakat devamını getiremiyorlar. Bizim sürdürülebilir istihdamdan kastımız: Bu insanların kurslarda öğrendikleri becerileri, kendilerini istihdam edebilecekleri şekilde kullanabilmeleri. Kısaca kooperatifleşmeyi savunuyoruz. Herkes bir şey yapabiliyor ancak birleşildiğinde çözüm ortaya çıkıyor. Kooperatifleşmede ortak bir iş modeli var. Günümüzdeki sistemde insanlar bunun farkına varamıyor. Biz de daha çok farkındalık yaratmaya ve sürdürülebilir istihdam sisteminin yaygınlaştırılmasına çabalıyoruz.
Dikey ilişkiden ziyade yatay bir ilişki biçimini savunuyoruz; birlikte üretelim, birlikte kazanalım, birlikte geliştirelim, birlikte harcayalım.

 

Sosyal kooperatifi biraz daha açar mısınız?

Arda: Türkiye’de daha yeni yeni başlayan bir kavram. Aslında yıllardır Avrupa’da özellikle İtalya, Belçika, İspanya, İtalya’da çok yaygın bir kooperatif türü. Hatta sosyal kooperatif mevzuatı yaklaşık 30 yıldır İtalya'da geçerli. İki sene önce İtalya’ya bir çalışma ziyareti yapmıştık sosyal kooperatifçiliği ülkemizde de yaygınlaştırmak adına. Sosyal Kooperatif Treni’ni duymuşsunuzdur. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü bununla ilgili bir proje başlattı.
Sosyal kooperatif kar amacı gütmeyen, kar odaklı çalışmayan, herkesin eşit haklara sahip olduğu, emek ücretinin alındığı bir kooperatif türü. Kar amacı gütmemek demek, kazanılan paranın tekrar kooperatifin iç işleri adına kullanılması anlamına geliyor. Mesela kooperatif o parayla içeride veya dışarıda başka bir eğitim düzenliyor ya da bu parayı dezavantajlı gruplar için kullanıyor. Yani ortaklarına kar payı dağıtmıyor. Kooperatif kendi amaçları adına bir fon oluşturuyor aslında. Bu noktada sosyal kooperatiflerin en önemli özelliklerinden biri de odağında dezavantajlı grupları içermesi. Dernek ve vakıfların aksine sosyal kooperatiflerin nihai amacı; yardım veya hayır değil, tahakküm altına alınmış toplumsal kesimlerin haklarına erişmesini sağlamaktır.

Eda: 2016 yılında yurt dışındaki kooperatiflerle görüşme yapıp modülü buraya taşıdık. Biz sosyal kooperatif niteliğinde olan bilimsel araştırma ve eğitim kooperatifiyiz baktığımızda. Sosyal kooperatifler toplum ihtiyacından doğan kooperatif biçimleridir.
Sosyal kooperatifler yerel yönetimlerle halk arasındaki toplumsal hassasiyeti tutmaya yarıyor. Örneğin yurt dışındaki sosyal kooperatif ve yerel yönetim örneklerine baktığımızda toplumun ihtiyaçlarını daha yakından deneyimleyebilen kooperatifler istihdam ve toplum ihtiyaçlarının karşılanması noktasında hem yerel yönetimlerle yakın temasta çalışıyor hem de bu ihtiyaçların karşılanması için dayanışmacı bir model sergiliyor. Örneğin ev eksenli çalışan kadın işçilerin kooperatif kurması veya işgücüne dahil olamayan engelli bireylerin kurduğu kooperatif modelleri gibi... İşçilerin sosyal hakları korunuyor, işe ihtiyacı olan kişiler bulunuyor... Böyle bir istihdamı taşeronlar yapıyor ancak bu durumda bir hak, hukuksuzluk durumları ilgili yerlere ulaşmıyor ancak sosyal kooperatif ile hem toplumsal hassasiyete yer veriliyor hem de içeride kontrol mekanizması işliyor. Doğru kişilerle doğru işleri yaparak beceri uyumsuzluğu gideriliyor.


Kendi içinizde iş gücü de mi yaratıyorsunuz?
Eda: Evet. İlk amacımız aslında kooperatif savunuculuğu. İnsanların akıllarında yer etmiş olumsuz kooperatif geçmişini değiştirmeye çalışıyoruz ve yeni nesil kooperatifçiliği anlatıyoruz. Toplumsal araştırmalar yaparak , toplumsal grupların ve sorunların demografik, ekonomik, siyasal ve kültürel analizlerini ortaya çıkarıyoruz. Ulaşmayı hedeflediğimiz dezavantajlı gruplara yönelik proje geliştirme ve uygulama, işletmelere yönelik stratejik danışmanlık ve iç kapasite geliştirme çalışmalarını sürdürüyoruz. Bunların hepsini sosyal dayanışma ekonomisini güçlendirici ve tanıtıcı bir eksen çevresinde yaparak kendi iş gücümüzü yaratıyoruz.
Arda: Kooperatifleşmek isteyenlere eğitim de veriyoruz ayrıca. Hem danışmanlık hizmeti veriyoruz hem de kuruluş aşamasında eğitim veriyoruz. Kooperatif ortaklarımız ve gönüllülerimizle birlikte verdiğimiz hizmetleri geliştirmeye ve en iyi şekilde icra etmeye çalışıyoruz.


Herkes gelebiliyor mu size?

Arda: Herkes hizmet alabilir tabii ki ancak bizim önceliklerimizde dezavantajlı gruplar yer alıyor.

 

Görselde kooperatifçilik ilkeleri yer almaktadır.

 

Dezavantajlı gruplar içinde hangi gruplar yer alıyor?

Arda: Mülteciler, engelliler, genç işsizler, kadınlar, ev işçileri…

Eda: Bizim proje geliştirme, uygulama ve veri analizi oluşturma alanlarında odaklandığımız gruplar genel olarak dezavantajlı gruplar. Fakat her türlü kooperatife kuruluşunda, danışmanlık sürecinde veya iç eğitimlerinde destek oluyoruz. Sadece dezavantajlı grupları temsil eden kooperatiflerle değil her tip kooperatifle çalışıyoruz.

 

Kooperatifleşebilmenin avantajları neler?

Eda: Sürdürülebilir, şeffaf, demokratik, insana yaraşır bir yaşam ve iş olanağı kooperatiflerin temel prensipleridir. Krizlerden sonra ayakta kalan en iyi işletmeler kooperatifler. Hatta %20’lik büyümeler göstermiş bu kooperatifler. Kooperatifler genelde kriz döneminde akla gelir.

Arda: Kooperatif bir işletme modelidir ve biz bu modeli savunuyoruz. Bireysel olmanın dışında birlikte üretmenin yararlarından biri de kriz gibi durumlarda patron çalışanları işten çıkarabilir ancak kooperatifler bu durumların üstesinden hep birlikte gelebilir.
Eda: Kooperatifler birlik ve beraberlik duygusunu temsil ederek toplumsal davranış haline getirebilen yapılardır. Kooperatif ortağı bir kişi kendisi gibi düşünen, ortak hedefe hizmet eden yaratıcı ve yapıcı mekanizmalar inşa eder. Bu dayanışmacı yapı özellikle ekonominin çalkantılı olduğu, kaynaklara erişimi sınırlı olan, sermaye sıkıntısı çeken toplumların kurtarıcısı konumundadır. Kooperatifler; toplumsal kalkınmayı, gelir adaleti içinde sağlayan en sağlam işletme modelleridir.


Sosyal dayanışma ekonomi modelinden bahseder misiniz?

Arda: Bireysellikten çıkan, bencilliğin önüne geçen her türlü kolektif üretim sosyal dayanışma ekonomisine giriyor. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tanımına göre; “Sosyal dayanışma ekonomisi, dayanışmayı kamçılayan, sosyal ve ekonomik amaçlar güden, mal, hizmet ve bilgi üreten kooperatif, dernek, vakıf, ortak çıkar toplulukları ve sosyal işletmelerden oluşur.” Kısaca Sosyal Dayanışma Ekonomisi bireysel zenginleşmeden ziyade hep birlikte daha yaşanılabilir bir hayat oluşturma gayesi taşımak demek. Sosyal dayanışma ekonomisi buna en uygun model. Tüm amacımız bunu yaygınlaştırabilmek. Kapitalizm hayatımıza o kadar yerleşmiş durumda ki insanların çoğu böyle bir yolun olduğunun farkında değil.

 

Dirençli bir toplum yaratma gayenizden bahsediyorsunuz. Bunu anlatır mısınız biraz?

Eda: Dirençli toplum için kendi kendini yaratan ve sürdüren, var olan, sorunu gören ve çözüm üreten toplum modelidir diyebiliriz. Çoğulcu yapıya sahip olan bu sistem sadece sosyal alanlarda değil iktisadi alanlarda da kendini gösteren bir yapı oluşturmaktadır. Özerkliği olan fakat devlet ve bileşenleriyle de bağlantılı, besleyici manevralara sahip bir sistem. Kooperatiflerin varlığı ve sürdürülmesi dirençli toplum oluşturma yolunda önemli bir yere sahiptir çünkü kooperatifler özellikle sosyal kooperatifler, var olan soruna çözüm olarak kurulur ve aynı zamanda var olabilecek kriz dönemleri gibi sorun teşkil eden noktalarda da dirençli ve sağlam yapıları kurar.


Kimler gönüllü olabilir?

Eda: Herkes gönüllü olabilir. Sosyal kooperatifçiliğin 7 temel prensibi var. Herkese açık olmak da bunlardan biri örneğin.

Arda: Gönüllü olarak kooperatifte bulunmak için illaki kooperatifler hakkında uzman olmanıza gerek yok. Herkes kendi uzmanlığı ile ilgili olarak kooperatife ne sunabiliyorsa onu sunuyor. Ayrıca kişiler kooperatif içinde birbirinden destek de alabiliyor. Kooperatif içinde, bilgi ve beceri düzeylerimizi iç eğitimler vasıtasıyla eşitliyoruz. Örneğin; ben Office programlarını kullanmayı iyi biliyorum. Kooperatif içerisinde Office programları kullanılarak yapılacak bir işi halledebilirim veya kooperatif ortaklarına veya gönüllülerine bu konuda iç eğitim vererek destek olabilirim.

Benzer yazılar
#HİKAYE VE MASAL
İzmir ile ilgili yazılmış pek çok değerli kitap bulunuyor. Kimileri günümüz öncesine ışık tutuyor kimileri okuyucularına...
Kardelen Uysal
20 Tem 2019
#SANAT
#DANS
Sürdürülebilir yaşam anlayışı doğrultusunda uluslararası güncel performans pratiklerine alan açmaya, yeni yerleşkesi K2 ...
Editör
16 Tem 2019
#KAMP ALANI
Şehir ahalisi, apartman çocukları için betondan kurtulmanın, egzoz dolmuş ciğerleri, stresten pelteleşmiş zihinleri iyil...
Gülay Güler
16 Tem 2019
#KONSER
Bağıra bağıra şarkı söylemeye hazır mısınız? Birbirinden ünlü isim bu hafta İzmir'de konser vermeye hazırlanıyor. Gelin ...
Editör
15 Tem 2019
#SANAT
Cem Güventürk, 1989 İzmir doğumlu bir karikatürist. Anadolu GSF’de Çizgi Film-Animasyon bölümünde eğitimini tamamlayan G...
Kardelen Uysal
13 Tem 2019
#DÖVME
Hepimiz vücudumuza yaptıracağımız ve hayatımız boyunca bizimle birlikte kalacak dövmeler konusunda tereddüt yaşayabiliyo...
İrem Gölcük
13 Tem 2019
#KİTABEVİ
#SANAT
Hem kafanızı dağıtabileceğiniz hem de ofis olarak kullanabileceğiniz ortak kullanım alanları son derece popüler olmuş du...
Zeynep Öztürk
11 Tem 2019
#TASARIM
Hayallerinin peşinden giden iki genç kadın; Ceren Taner ve Tutku Dilişen. Onları bu denli başarılı yapan ise harika orta...
Seçil Şeker
11 Tem 2019
#GEZİ
#RESTORAN
#KİTABEVİ
#OTEL
Alaçatı'da sakin bir tatil geçirmek, müzik eşliğinde sohbet ederek yemek yemek, masaların arasında sıkışmadan kahve içme...
Seçil Şeker
10 Tem 2019
#FESTİVAL
#TEKNOLOJİ
OpenCampus bilim, teknoloji, tasarım konularıyla ilgilenen insanların yeni şeyler öğrenebildikleri, beraber iş birlikler...
Gülay Güler
8 Tem 2019
#KONSER
#ÇOCUK
#ETKİNLİK ALANI
Dopdolu bir hafta sizleri bekliyor. Enerjiniz yüksek olsun!
Editör
8 Tem 2019
#CAFE
Donmuş yoğurttan tatlı olur mu? Hem de dondurma tadında isterseniz sağlıklı isterseniz çikolata dolu olur, tercih sizin....
Zeynep Öztürk
8 Tem 2019
#HİKAYE VE MASAL
Peri masallarına ve efsanelere inanır mısınız? Şu anda olmasa da küçükken çoğumuzun inandığı masallar ve efsaneler vardı...
İrem Gölcük
6 Tem 2019
#GEZİ
#MÜZE
#TARİHİ YAPI
Basmane neresidir? Sınırları nerede başlar nerede biter? Kent gözlemcisi ve yazar Orhan Beşikçi, Basmane adlı kitabında ...
Kardelen Uysal
6 Tem 2019
#SÖRF
Rüzgar sörfü alanında dünya sıralamasında ilk 5, Avrupa sıralamasında ilk 3’te olan ASPC, 1995 yılında kurulmuş. ASPC Sö...
Zeynep Öztürk
6 Tem 2019
#SÖRF
Masmavi dalgaların arasında rüzgarla dans ettiğini hayal etsene. Bu hayali gerçekleştirmek İzmir'de yaşadığımız için hiç...
Gülay Güler
3 Tem 2019
#YEMEK
Dondurma denince akılda da kalpte de akan sular duruyor. Hatta donuyor ve koca bir top dondurmaya dönüşüveriyor. Şimdi “...
Seçil Şeker
2 Tem 2019
#OTEL
Kuşadası'na gitme planınız varsa ve nerede kalacağım diye kara kara düşünüyorsanız, bu liste tam size göre. Sizler için ...
Zeynep Öztürk
1 Tem 2019
#KONSER
#TİYATRO
#DANS
1-7 Temmuz arasında bizleri pek çok konser bekliyor.
Editör
30 Haz 2019
#GEZİ
Kuşadası’nın eskiden bir İzmir ilçesi olduğunu biliyor muydunuz? Bembeyaz plajlarıyla ışıl ışıl deniziyle Kuşadası eskid...
İrem Gölcük
29 Haz 2019
#SAHİL
Birçok İzmirlinin yazlığının bulunduğu Aydın ilimize bağlı Kuşadası mavi bayraklı sahilleriyle ünlü. Bu sahiller o kadar...
Gülay Güler
28 Haz 2019
#SANAT
Konuk sanatçı programları aracılığıyla sosyal ağ oluşturan “daire” projesi, Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafı...
Editör
28 Haz 2019
#SANAT
Nihayet Cihan, Anadolu Üniversitesi, Klasik Arkeoloji Bölümü mezunu 37 yaşında bir sanatçı. Son 8 aydır Fethiye'de yaşıy...
Kardelen Uysal
27 Haz 2019
#CAFE
Bostanlı kafeleri, 3. dalga kahvecileriyle kendine tatlı bir dünya yarattı. Her damak tadına, her zevke hitap eden bir k...
Seçil Şeker
25 Haz 2019
#MİMARİ
İzmir Mimarlar Odası Başkanı Halil İbrahim Alpaslan ile "İzmir Elektrik Fabrikası Ne Olmak İster" Ulusal Öğrenci Mimari ...
Seçil Şeker
25 Haz 2019
#KONSER
Her pazartesi olduğu gibi bu pazartesi de size bu haftanın kaçırılmayacak etkinliklerini listeledik. İyi eğlenceler İzmi...
Editör
24 Haz 2019
#KAMP ALANI
Kuşadası Merkez'e yakın, doğa içinde yapacağınız bir tatil mi arıyorsunuz? İster kamp ister bungalov evlerde kalın Derel...
Zeynep Öztürk
24 Haz 2019
#AQUAPARK
Tabanlarınız patlayana kadar merdiven çıkmaya, mayonuz yırtılana kadar kaymaya var mısınız? Deşarj olmak isteyenler için...
Gülay Güler
21 Haz 2019
#DÖVME
Ezgi Beyazıt handpoke, yani makine kullanmadan iğneyle yaptığı dövmelerle ilkelliği modernize etmiş. Üstelik atölyelerin...
Seçil Şeker
21 Haz 2019
#SANAT
Sadi Tekin Ankara’da doğan, İzmir’de büyüyen bir illüstratör. 1994’te Marmara Üniversitesi GSF Endüstri Ürünleri Tasarım...
Kardelen Uysal
20 Haz 2019
#TARİHİ YAPI
Tarih sevenleri şöyle alalım. Otuzbeşlik ailesi olarak İzmir'deki antik kentleri ve açık hava müzelerini listeledik. Hay...
Zeynep Öztürk
17 Haz 2019
#TİYATRO
#KONSER
Editör
16 Haz 2019
#KAMP ALANI
Üzerinizi yıldızların örttüğü, ağaçların, denizin kokusuyla uyuyup uyanabileceğiniz, denize girebileceğiniz muhteşem kam...
Kardelen Uysal
15 Haz 2019
#CAFE
Siyah dondurma ya da içecek gördüğümüzde ilk aklımıza gelen gıda boyası oluyor ki bu çok normal. Alsancak'ta bulunan Wav...
Zeynep Öztürk
15 Haz 2019
#HEDİYELİK EŞYA
Çocukluğumuzdan itibaren kahramanımız olan babalarımız için naçizane bir hediye listesi düzenledik. Ne alsak, ne kadar s...
Seçil Şeker
13 Haz 2019
,
Başa Dön
Giriş yaparak
Gizlilik Politikası,
Kullanım Koşulları
ve
Çerez Politikası
’nı kabul etmiş olursunuz.