Sanat Tarihinde Kent Manzaraları

#SANAT
#RESİM
Çağatay Olgun
3 Nis 2020

Kentler yalnızca ulusların değil, bireylerin de kişisel tarihlerinin önemli bir parçasıdır. Bu yüzden kent manzaraları bireysel ve toplumsal yaşam ile ilişkili pek çok anlam barındırır. Sanat tarihinde her ne kadar asıl önemini romantik ve izlenimci akımların etkisi ile 19.yüzyıl ve sonrasında kazanmış olsa da, kent manzaraları sanatçılar tarafından önemli bir konu olarak ele alınmıştır. 19. yüzyıl öncesinde çoğunlukla dini ya da mitolojik konuların arka planında gördüğümüz kent görünümlerinin tarihine kısaca göz atalım.

Trajan Hamamları’nda Bulunan En Eski Kent Manzaraları Fotoğraflar: candaceweddle.wordpress.com

Kent resimlerinin doğuşu hakkında kesin bir bilgimiz olmasa da ilk örnekler Antik Roma’ya tarihlenir. M.S. 69-79 tarihleri arasında yapıldığı düşünülen bu duvar resmi (fresk), İtalya’da Trajan’ın devasa hamamlarının altında, bir evin dış cephe kalıntılarında bulundu. İmparator Vespasian döneminde yapılan freskte bir şehrin kuş bakışı görünümü yer alıyor. Detaylarda ise tiyatrolar, tapınaklar, heykeller ve evlerin yanı sıra limanlar, rıhtımlar ve su kanallarını görmek mümkün. Şehrin kimliğine dair herhangi bir iz olmaması ve yapıldığı döneme ait bilinen tek şehir manzarası olmasından dolayı bir “ideal şehir” planı olduğu düşünülüyor.

Duccio, Emmaus Yolu, 1308-1311, Opera del Duomo Müzesi

Kent görünümleri, Ortaçağ ile birlikte dini konular ve portrelerde kısmen de olsa yer almaya başlar. İtalyan ressam Duccio tarafından yapılan frekste, İsa’nın Emmaus’a giderken yolda iki öğrencisi ile karşılaştığı sahne görülüyor. Yuvarlak parke taşları ve ana kapının altında yer alan geometrik düzenli taşlarla bezeli yol, bir kente yani Emmaus’a çıkar. Kenti çevreleyen surların arkasında ise Emmaus’un kuş bakışı bir kesiti yer alıyor. Burada görülen ev ve saraylardaki pencere, çatı ve kemer detayları Duccio’nun resmi yaptığı tarihlerdeki Ortaçağ mimarisinin özelliklerini yansıtması açısından önemlidir.

Ambrogio Lorenzetti, İyi ve Kötü Yönetimin Alegorisi, 1338-1340, Palazzo Pubblico

Rönesans ile birlikte kent görünümlerindeki detayların arttığı görülür. Ünlü ressam Ambrogio Lorenzetti’nin 1338 tarihli "İyi ve Kötü Yönetimin Alegorisi", detaylı ve doğrudan gözleme dayalı bir şehir manzarası sunar. Sanatçının Sienna’nın yönetim merkezi Palazzo Pubblico’daki toplantı odası için yaptığı fresk 3 bölümden oluşur. Aynı zamanda bir politik eleştiri niteliği taşıyan yapıtta iyi ve kötü yönetimlerin şehir yaşamına etkileri ele alınır. İyi yönetilen şehrin betimlendiği bu sahnede, 14. yüzyılın en detaylı kent manzaralarından birisini görüyoruz. Şehirde canlı bir kalabalık, dans eden figürler, tüccarlar, yeni ve gösterişli binalar enerji dolu bir atmosferde resmedilmiş. Lorezetti’nin bu resmi, Batı sanatında kent manzarası geleneğinde dönüm noktası olarak kabul edilir.

Vittore Carpaccio, Rialto Köprüsü’nde Gerçek Haç Mucizesi, 1494, Galleria dell'Accademia

Carpaccio’nun 1494 tarihli "Rialto Köprüsü’nde Gerçek Haç Mucizesi" tablosu dini ve dünyevi konuların büyüleyici bir karışımını sunuyor. Hristiyan ikonografisinin önemli konularından olan Gerçek Haç Kalıntısı Mucizesi, Ortaçağ’ın finans merkezi ve uluslararası pazar yeri olan Venedik Rialto'daki hareketli bir sahneyle birleşiyor. Türk, Ermeni, Arap ve Avrupa’nın çeşitli bölgelerinden gelen tüccarların oluşturduğu pazar yerinde aynı zamanda sosyal hayatın akışı ve dinamizmi sanatçının gözünden Rönesans estetiği ile izleyiciye aktarılıyor.

Jan Vermeer, Delft Görünümü, 1660, Mauritshuis Kraliyet Resim Galerisi, Hollanda

Barok resim sanatının usta ismi Vermeer’in 1660 tarihli “Delft Görünümü” eseri, kent manzaraları içerisinde belki de en çok bilinen eserdir. Aynı zamanda Vermeer’in doğduğu şehir olan Delft, sanatçı tarafından yüksekten bakan bir noktadan resmedilmiştir. Bakışı kentin güneydoğu yönündendir ve ön plana kentin içinden geçen Schie Kanalı'nı alır. Bulutlu gökyüzünün kanala ve binalara düşürdüğü gölgeler özenle boyanmıştır. Vermeer’in daha canlı bir görünüm için camera obscura (özellikle sudaki yansımalar için yararlandığı düşünülür) ile birlikte boyaya karıştırdığı ince kum tanelerinden yararlandığı bilinmektedir. Kırılan güneş ışığı çatıların koyu tonları ile vurgulanırken, tablodaki derinlik ve mesafe hissi geriye doğru azalan bulutlar ile pekiştirilir. Resimde görülen kiliseler, Hıristiyan ahlakının ve dönemin sosyal yapısını temsil eder. Vermeer Eski Kilise'yi gölgede, Yeni Kilise'yi güneş ışığı altında resmederken şehrin manevi atmosferini tasvir eder. Resimde kent kapıları, rıhtım, idari ve sivil yerleşim yerleri görünmektedir. Sahilde ise gezintiye çıkmış farklı sosyal kesimlerden bir grup insan yer alır. Dönemin sosyal ve mental özelliklerini yansıtmaktadır.

Canaletto, Venedik Büyük Kanal’a Giriş, 1725-1730, Houston Güzel Sanatlar Müzesi

Kent manzaralarının bağımsız konular olarak tuvallere yansıması 18. yüzyıl sonlarında başlar. Canaletto'nun “Büyük Kanal'a Giriş: Venedik” yapıtı, 18. yüzyılda hem gezginler tarafından sıklıkla ziyaret edilen hem de sakinleri tarafından terk edilen bir şehrin ruh halini mükemmel bir şekilde yansıtır. 17. ve 18. yüzyıllarda moda olan “veduta” resminin (ayrıntılı kent görünümleri) en tanınan örneklerindendir. Sanatçının kent manzaralarının çok sayıda reprodüksiyonu Avrupa müzelerini süslerken, bunların sıklıkla Venedik’e gelen aristokrat gezginler tarafından satın alındığı bilinmektedir. Öye ki Canaletto'nun Venedik resimleri, yapıldığı tarihlerden itibaren kente gelen gezgin sayısında artışa neden olur. Bugün bile sanatçının yüzlerce şehir manzarası farklı koleksiyonlarda yer alırken, doğduğu ve en çok eser ürettiği kent olan Venedik’te yalnızca üç eseri bulunur.

Gustave Caillebotte, 6. Kattan Halévy Caddesi'ne Bakış, 1878, Özel Koleksiyon

Gustave Caillebotte’un 1878 tarihli yağlıboya tablosu, 19. yüzyılda yükselen izlenimcilik akımı ve manzara resminin önemli örneklerindendir. Resimde caddenin bir binanın altıncı katından görünümü yer alır. Yaşamın akışı, fırça vuruşları ve renklerin hafifliği ile pekiştirilir. Sanatçının ustaca uyguladığı kırpılmış perspektif ve gerçekçi fırçası adeta fotoğraf etkisi yaratır. Ayrıca bu tür kent manzaraları sanatçılar için renklerin, ışığın, dokunsallığın ve yansımanın etkileri üzerinde çalışma fırsatı sunuyordu.

Gustave Caillebotte, Paris’te Yağmurlu Gün, 1877

Gustave Caillebotte’un bir başka çarpıcı manzara resmi “Paris Caddesi: Yağmurlu Gün”dür. 1877 tarihli resimde Paris'in kuzeyindeki Saint-Lazare'de yer alan The Place de Dublin'de yürüyen bir grup insan yer alır. Resimde odaklanılan temel nokta sınıf ayrımı ve yarattığı atmosferdir. Sanatçının tekniğindeki doğrusallık ve gerçekçilik, dönemin izlenimcilik akımından ayrılır. Resimde sınıf ve kentleşme ile ilgili bir dizi sosyal etki açıkça görülür. Yapıldığı dönemin burjuva modasına göre giyinmiş kadın ve erkek figürleri ön plandadır. Arka planda kalan figürler ise çoğunlukla işçi sınıfından seçilmiştir. Soğuk ve mesafeli bir atmosferde yer alan tüm figürlerin ifadeleri belirsiz ve donuktur. Soğuk hava ve yağmur, dönemin Paris’ini yansıtan yabancılaşma ve sınıf çatışmalarından doğan huzursuzluğun betimlenmesinde büyük ölçüde katkıda bulunur.

George Bellows, Cliff Sakinleri, 1913, Los Angeles Sanat Müzesi

Amerikalı ressam George Bellows’un resimleri yalnızca bir izlenimi değil; çağının sosyal koşullarını ve politik problemlerini yansıtır. Cliff Sakinleri adlı yapıtında, 1870-1915 yılları arasında dünyanın hemen her yerinden başlayan büyük göç dalgası ile nüfusu beş milyona ulaşan Cliff kentinin kültürel mozaiği andıran yeni sakinleri yer alıyor. Aynı zamanda aşırı nüfusun yarattığı sıkışmışlık hissi de özellikle vurgulanıyor. Resmin bir diğer özelliği, boya üreticisi ve renk teorisyeni Hardesty Gillmore Maratta’nın ana renklerin üçerli karışımından elde ettiği renk-kombinasyon sisteminin uygulanmış olmasıdır. Resimde görülen üç ayrı bina ile sınırlanmış her bir alan farklı üç ana rengin kombinasyonu ile boyanmıştır.

Frederic Marlett Bell-Smith, Bir Şehir Caddesinin Işıkları, 1894

Amerikalı izlenimci ressam Bell Smith’in Bir Şehir Caddesinin Işıkları tablosu oldukça gerçekçi ve ayrıntılı bir bakış açısı ile kentin kesiştiği noktayı resmeder. Arka planda yer alan ana binadaki saate göre saat 16:58’dir. Sokaklar şehrin içinden geçen hafif bir yağmur fırtınası ile sönümlenmiştir. Resimde yer alan figürlerin yüzleri oldukça gerçekçidir. Bell-Smith, yaşadığı çevrede aşina olduğu gerçek insanları dahil ederek bir belgesel atmosferi yaratır. Çocukların gazete uzattığı figür ressamın kendisi; yoldan geçen kadınları selamlamak için şapkasını kaldıran genç adam ise Bell-Smith’in oğludur.

Auguste Renoir, Pont Neuf, 1872, Özel Koleksiyon

Parlak ve şeffaf renklerin ustası Renoir’in 1872 tarihli eseri, İzlenimci manzara geleneğinin en bilinen eserlerindendir. Figüratif resimleri daha iyi tanınmasına karşın Renoir'ın manzaraları, güneş ışığının etkisi altında, parlak ve canlı görünümler içerir. Sanatçının küçük kardeşi Edmond Renoir, sanatçının ünlü köprünün manzarasını tasvir etmek için gün boyunca bir kafenin üst katında çalıştığını söylüyor. Geniş ve hızlı fırça vuruşlarına karşın mimari ve objelerdeki dengeli görünüm dikkat çekicidir. Yapıt Prusya Savaşı ve 1870-71 Paris iç çatışmalarından hemen sonra yapılmıştır. Resmin odaklandığı kesit ve canlı atmosferi, aynı zamanda kaostan ve kargaşadan sıyrılmaya henüz başlamış olan Paris'teki Fransız vatandaşlarının köprü üzerindeki bahar sevincini ve gelecek umutlarını temsil ediyor.

Robert Delaunay, Champs de Mars: Kızıl Kule, 1911, Chicago Sanat Enstitüsü

Eyfel Kulesi’nin inşâsı Champ de Mars alanında tamamlandığında henüz dört yaşında olan Fransız ressam Robert Delaunay, sanat yaşamı boyunca bir dizi Eyfel Kulesi resmi yaptı. 1911 tarihli olan “Champs de Mars: Kızıl Kule” tablosunda çoklu bakış açıları, formun ritmik parçalanması ve güçlü renk kontrastlarını kullanarak modern yaşamın dinamizmini kent manzarası ile birleştirir. Delaunay, Eyfel Kulesi’ni yüksek binalarla ve kübik kırılmalarla çerçeveleyerek yapının yükselen varlığını vurgular. Işık dolu gökyüzü ve kulenin tepesini sarmalayan bulutlar kulenin uçuyormuşçasına yükseldiği izlenimini yaratır.

Marc Chagall, Pencereden Paris, 1913, Solomon R. Guggenheim Müzesi

Fransız sanatçı Chagall “Pencereden Paris” yapıtında, kendi yaşamından imgeleştirdiği referanslar ile hayali ve gerçek arasında düşsel bir denge kurar. Çünkü Paris, Chagall'ın bölünmüş sadakat duygularını yansıtmaktadır. Eserde sanatçının hem modern Paris'e hem de Rusya'daki eski yaşam kalıplarına olan sevgisini görmek mümkün. Bu nedenle sağ alttaki figür her iki yöne bakar ve Eyfel Kulesi'nin altındaki çift farklı yönlere savrulmuş olarak görünür. Arkada görülen Paris manzarasında ise Chagall, nesneyi incelemek veya birden fazla açıdan görüntülemek gibi hiçbir girişimde bulunmaz. Bunun yerine güzelliği ayrıntılarda arar ve ön plandaki çift yüzlü ya da yüzen figürler gibi sur- natüralist imgeler yaratır. Nihai sonuç, sıradışı olduğu kadar ve sevgi dolu gözlerle görülen, hayal ve gerçek arasında süzülen Paris'in parlak ve görsel olarak çekici bir anlık görüntüsüdür.

Camillo Pisarro, Montmarte Bulvarı, 1897

İzlenimci ressam Camillo Pisarro, manzara ve nesnelerin günün farklı ışık koşulları altındaki görünümlerine odaklanır. Grand Hotel de Russie’de kiraladığı odada, yalnızca üç ay içerisinde Montmartre Bulvarı’nın tam on üç resmini yaptı. Bu resimde, kentin yağmur sonrası kasvetli görünümü, yavaş yavaş dinamik ve yaşam dolu bir canlılığa bürünmeye başlar. Pisarro’nun ustaca kullandığı hızlı fırça darbeleri ve izleyiciyi bulvarın derinliğine doğru çeken perspektif uygulaması etkileyicidir.

Benzer yazılar
#YAŞAM
Evden çalışmak pek çok avantaj sağlayan bir yöntem. Dünyada gittikçe tercih edilen bu çalışma yöntemini kolaylaştıracak ...
Editör
26 May 2020
#SAĞLIK
#YOGA
Yoga binlerce yıl öncesinden günümüze kadar ulaşmış kadim bir bilgidir. Beden, zihin ve ruh birlikteliğine dayanan yoga ...
Gülay Güler
21 May 2020
#STAND-UP
Gülmeye en çok ihtiyacımız olduğu bugünler için ilaç gibi gelecek stand-up gösterilerini ve komedi serilerini listeledik...
Gülay Güler
19 May 2020
#SOSYAL SORUMLULUK
Pandemi olsa da olmasa da sokak hayvanları her zaman zor durumda. Onlara bakmak, karınlarını doyurmak ve onları sevmek b...
Kardelen Uysal
18 May 2020
#SİNEMA
Hollywood yapımlarına tepkili, herkesin bilmediği, herkes tarafından bilinmek de istemeyen, asi bağımsız filmler... Gerç...
Gülay Güler
17 May 2020
#HOBİ
#YAŞAM
Tüm günümüzün evde geçtiği bu dönemde kendimizi oyalamanın ya da hep isteyip zaman ayıramadığımız işler için kolları sıv...
Seçil Şeker
15 May 2020
#SAĞLIK
Hepimizin bildiği gibi koronavirüs boğaza, solunum yollarına ardından akciğere yerleşip akciğere ciddi bir zarar veriyor...
Gülay Güler
12 May 2020
#MÜZİK
#KONSER
Rock, caz ve pop müziğin tanrı ve tanrıçalarının unutulmaz konser performanslarını sizler için derledik. Müzik tarihinin...
Editör
12 May 2020
#TİYATRO
Kubilay Üner ve Onur Atacan tarafından 2012 yılında kurulan New York Sanat Akademi’nin ilk mezunlarının kurduğu Tiyatro ...
Editör
7 May 2020
#FESTİVAL
#MÜZİK
#SÖYLEŞİ
Türkiye’nin iyilik odaklı festivali Festtogether, 9 Mayıs'ta evlerimize geliyor. Pandemi nedeni ile ortaya çıkan ihtiyaç...
Editör
6 May 2020
#SAĞLIK
#ÇOCUK
COVID-19 pandemisi yetişkinleri etkilediği gibi çocukları da etkiledi. Çocuklar bilişsel gelişim düzeyleri nedeniyle sal...
Gülay Güler
28 Nis 2020
#EDEBİYAT
#KİTAP
#PSİKOLOJİ
Dünü, bugünü, kendimizi, ailemizi, insanlığı anlamaya yarayan psikoloji kitapları; yaratıcılık alanında ufuk genişleten ...
Kardelen Uysal
28 Nis 2020
#DİJİTAL PLATFORM
Gayzerlerle dolu ulusal parklar, tarihe iz bırakan ve hayatta kalabilen tarihi mekanlar, en güzel kentlerin izlenebilece...
Kardelen Uysal
24 Nis 2020
#ÇOCUK
#TİYATRO
İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin çocuklara 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı armağanı müzikli çocuk oyunu "Bir M...
Editör
23 Nis 2020
#EDEBİYAT
#MÜZİK
#SİNEMA
#EĞİTİM
Edebiyat, müzik, sinema alanında pek çok platform arşivlerini kullanıcılar için erişilebilir hale getirdi. Geçmiş konser...
Kardelen Uysal
17 Nis 2020
#BELGESEL
Ekran başında bilgilenmek isteyenler, son yılların dikkat çeken belgesellerini sizin için listeledik.
Gülay Güler
15 Nis 2020
#SAĞLIK
#PSİKOLOJİ
#YAŞAM
Dünyayı saran Covid-19 pandemisinin ruh sağlığımız üzerinde azımsanmayacak etkileri var. Kimimiz kaygı ile baş etmede zo...
Kardelen Uysal
7 Nis 2020
#SANAT
#RESİM
Kentler yalnızca ulusların değil, bireylerin de kişisel tarihlerinin önemli bir parçasıdır. Bu yüzden kent manzaraları b...
Çağatay Olgun
3 Nis 2020
#SAĞLIK
#YAŞAM
İzmir Büyükşehir Belediyesi COVID-19 salgınına karşı önlemler almaya devam ediyor. Şehirde dezenfeksiyon, sosyal mesafe ...
Editör
2 Nis 2020
#SİNEMA
Evde sinema keyfine Türk filmlerini katmak isteyen sinema tutkunları, 2000'lerin mutlaka izlemeniz gereken 10 Türk filmi...
Gülay Güler
1 Nis 2020
#EVDEKAL
#DİJİTAL PLATFORM
Kimi zaman eğlenmek, kimi zaman yeni yerler keşfetmek, kimi zaman da yeni bir şey öğrenmek için YouTube’a başvuruyoruz. ...
Seçil Şeker
30 Mar 2020
#TEKNOLOJİ
Bu uygulamalar sayesinde zihninizi, bedeninizi ve el becerilerinizi geliştirebilir; evde geçirdiğiniz zamanı ve molaları...
Gülay Güler
30 Mar 2020
#TİYATRO
İnsanın, toplumun, tarihin, düşlerin, umudun elçisi olan tiyatro geçmişten bugünümüze insanın baktığı en değerli aynalar...
Kardelen Uysal
27 Mar 2020
#EDEBİYAT
#PSİKOLOJİ
Kitap okumayı sevenler, vakit ayıramayıp yeniden bir şeyler okumak isteyenler için kitap listesi hazırladık. Önerdiğimiz...
Kardelen Uysal
25 Mar 2020
#PODCAST
Gündem, teknoloji, edebiyat, kişisel gelişim, spor, sanat gibi pek çok konuda birbirinden farklı ve değerli görüşlerin a...
Seçil Şeker
25 Mar 2020
#BULUŞMA
#ÇEVRİM İÇİ ETKİNLİK
12min.me İzmir'in ilk dijital buluşması "NERD'esin?" 25 Mart Çarşamba akşamı saat 19.00’da video konferans uygulaması Zo...
Editör
23 Mar 2020
#MÜZE
#SANAT
Dünyanın en önemli müzeleri çevrim içi ziyarete uygun biçimde kapılarını açtı. Sanatın en eski ve en güncel eserlerini i...
Kardelen Uysal
22 Mar 2020
#SİNEMA
Kendini sinematik evrende kaybetmek isteyenler için kimseden duymadığımız ama izlemeye değer bulduğumuz filmleri yıl, tü...
Gülay Güler
21 Mar 2020
#DÖVME
Aslında Mimarlık bölümünden mezun olan Okan Çarga, grafik tasarım alanında ilerlemeye karar verir. Monogram ve Ex Libris...
Gülay Güler
20 Mar 2020
#MÜZİK
Şirin Pancaroğlu, Washington Post Gazetesi tarafından uluslararası ölçekte büyük bir yetenek olarak nitelendirilen çok d...
Kardelen Uysal
18 Mar 2020
#SANAT
Yaklaşık otuz yıldır ekranlardan tanıdığımız ünlü oyuncu Canan Hoşgör artık İzmirli. Hoşgör, İstanbul'un kaosundan o kad...
Gülay Güler
16 Mar 2020
#BİNİCİLİK
#RESTORAN
#ETKİNLİK ALANI
Manej Urla, bir babanın kızının hayalini gerçekleştirme hikayesi. Aylin at ister, baba Yaşar Bey atı alır, at için yer y...
Gülay Güler
14 Mar 2020
#MÜZİK
Ağustos ayında Ohrid Uluslararası Çoksesli Korolar Yarışması'nda ülkemizi temsil etmeye hazırlanan A Capella Gramofon Ko...
Kardelen Uysal
11 Mar 2020
#STAND-UP
#TİYATRO
Aşk Yeniden dizisinin Şaziment'i olarak hayatımıza girip yıllardır bizi bizden çıkardığı malzemelerle güldüren komedyen ...
Seçil Şeker
10 Mar 2020
#YEMEK
#RESTORAN
Gastronomi mezunu Didem ve Alp Türkmenoğlu okulda tanışıp, aşık olurlar. On sene boyunca İstanbul'da yaşayan, çeşitli re...
Gülay Güler
9 Mar 2020
Bize ulaşın
Giriş yaparak
Gizlilik Politikası,
Kullanım Koşulları
ve
Çerez Politikası
’nı kabul etmiş olursunuz.
Satış Sözleşmesi
İptal ve İade