R
GİRİŞ
TR
EN

Burak Özbaykuş: Seyirciyi, seyirci-oyuncu olarak görüyoruz

#TİYATRO
Kardelen Uysal
11 Oct 2019

Oyun Hamuru Tiyatrosu sahne üzerinde doğaçlama performans yapan, seyirciyi de seyirci-oyuncu olarak oyuna interaktif bir biçimde dahil eden bir grup. On senedir varlığını sürdüren Oyun Hamuru Tiyatrosu kurucularından Burak Özbaykuş’la tiyatronun kuruluş hikayesini, doğaçlama performansın olmaz olmaz unsurlarını, klasik tiyatrodan ayrıldığı noktaları ve İzmir Doğaçlama Tiyatro Festivali’ni konuştuk. Keyifli okumalar. 

Kendini tanıtır mısın?

1985’te Sivas’ta doğdum, lise zamanlarında tiyatroya başladım ve bir daha da bırakmadım. Kısa süreliğine İstanbul’a gittim, orada tutunamadım ve güvenlikli alanıma İzmir’e geri döndüm. Devlet Tiyatroları da dahil olmak üzere pek çok yerde çalıştım, oyunlar yönettim. Çağdaş Drama Derneği’nden drama eğitimi aldım. İzmir’de Martı, Kör Padişah gibi oyunlar yönettim. Eğitimlerde de yönetmen yardımcılığı yaptım. Hülya Savaş’ın yönetmen yardımcılığını yaptım, oldukça geliştirici bir süreçti. 

 

Şu anda aktif olarak Tiyatro Kalemi’nde çalışıyorum, kendi kurduğumuz Oyun Hamuru Tiyatrosu’nda yer alıyorum. Bir yandan Mozart Akademi’de çalışıyorum, bu sene Annie müzikalini yönetiyorum. İlk defa bir müzikal yöneteceğim için çok heyecanlıyım. Yenilip döndüğüm İstanbul’da, bu işi yapacağım için de ayrıca mutluyum.

Oyun Hamuru Tiyatrosu nasıl kuruldu?

Oyun Hamuru Tiyatrosu’nu 2009 yılında dört arkadaş olarak kurduk. Aslında eğlenelim diye kurduğumuz bir tiyatroydu. Kendi eğlencemizi neden sahneye taşımayalım diye düşündük. Bu işin bir eğitimi olmalıydı. Kanada’da yaşayan Keith Johnstone hem doğaçlama tiyatronun kuramcısı hem de doğaçlama tiyatronun dünyaya yayılması, bir enstitü haline gelmesi için uğraşmış bir kişi. Johnstone’a ulaştığımızda iş işten geçmişti; çok yaşlıydı, bize eğitim verebilecek durumda değildi. Bize Shawn Kinley adlı bir asistanını yönlendirdi, onunla iletişime geçtik. Onunla 3 günlük bir workshop yaptık. Hem kendi gelişimimize yardım etti hem de İzmir’deki insanlara bunu nasıl aktarabileceğimizin bir formalizasyonunu verdi. Biz de buradan yola çıkarak bunun sadece sahnedeki bir şakadan ibaret olmadığını göstermeye başladık. İşin doğaçlama kısmı tamamdı ama tiyatro kısmı eksikti. Bunu da tamamlayınca sahnede seyir zevki olan bir şeye dönüştü.

Doğaçlama tiyatronun klasik tiyatrodan ayrıldığı noktaları, verdiği özgürlük alanlarını anlatır mısın?

Klasik tiyatroda elinizde bir metin vardır. Bu metnin sizi yönlendirdiği noktalar ve bir de yönetmenin yorumu vardır. Yazar ve yönetmen arasında sıkışıp kalmış oyuncunun, verilen metin üzerindeki rolü kavrayabilmesine bağlı olan bir türdür. Sahnede çok özgür değilsinizdir.

 

Doğaçlamada yine bir karakter yaratıyorsunuz ama bunu çok hızlı yaratıyorsunuz, seyirciden yönelim alıyorsunuz. Yarattığınız karakterin nerede konumlanacağını hızlıca belirliyorsunuz. Doğaçlama tiyatroda oyuncu da yönetmen de yazar da kendinizsiniz. Romeo ve Juliet nasıl baştan sona bir hikaye anlatıyorsa siz de doğaçlama performansta bir hikaye anlatmalısınız. Bu bir yanıyla zor; tek başınızasınız. Siz kolektif bir şeyi tek bir ağızdan söylemek zorundasınız. Bunu bir de ortak sesle yapmak zorundasınız. Bu yüzden ekibin de birbirini çok iyi tanıyor olması, birbirinin dilinden anlıyor olması gerek.

Doğaçlama tiyatronun klişelerle beslenmesi gerektiğini, öte yandan klişeleri yıkması gerektiğini söylemiştin.  

Sahne üzerinde metinli bir oyuna gittiğinizde o metin size ütopyayı anlatıyor olabilir. Bunun için gerekli olan ışık, dekor, kostüm, sahneleme biçimi zaten kırk beş günlük prova döneminde hazırlanmıştır. Oraya girdiğinizde sizi atmosferin içine alacak her şey hazırdır. 

 

Doğaçlama performansta ise sahne bomboştur, oyuncuların aksesuarları yoktur, kendilerini tanımlayabilecekleri başka gösterenleri yoktur. O ütopyayı, o dünyayı tasvir etmek için çok zaman harcarsınız. O ütopik dünyayı anlatabilirsiniz, oynayabilirsiniz ancak o dünyayı yaratamazsınız; zorlanırsınız. Ancak tasvir edebilirsiniz. Tasvir ettiğiniz ise ancak izleyicinin algıladığı kadardır. Bir gösteren yoktur ortada, tasvir vardır. Klişelerden beslenir dediğim nokta bu. 

 

Peki doğaçlama performans klişeleri nasıl kırar?

Diyelim ki izleyiciden bir yönelim aldım. İzleyiciye “Oyuncularımız nerede olsun?” sorusunu sorup lunaparkta olduğumuz cevabını aldım. Lunaparktalar dediğimizde seyircinin kafasında bir lunapark imgesi oluşuyor. Seyirci oyuncuların çarpışan araba ya da dönme dolap içerisinde olmasını bekliyor ama oyuncular bunu korku tünelindeki korkutma amaçlı duran iki figür olarak sergiliyor. 

Oyun Hamuru Tiyatrosu oyuncuları sahnede.

Doğaçlama performansın provaları nasıl ilerliyor? Üretim pratikleri neler? 

Genelde beyin jimnastiği üzerinden prova yapıyoruz. Bunun için de belli antrenmanlarımız var. Sırayla kolektif bir biçimde hikaye yazıyoruz. Bir başka pratikte birimiz bir kelime, diğerimiz bir başka kelime söylüyor. Tüm bu sözcükleri aklımızda tutarak yeni bir hikaye ortaya koyuyoruz.

Doğaçlama performansın başarılı olması için gerekli unsurlar nelerdir? Olmazsa olmazları neler?

Doğaçlama performansın başlangıcının, gelişme bölümünün ve sonucunun olması gerekiyor. Sahnedeyken bir kapıyı açıp geçtiğinizi düşünelim. Seyirci bunu neden izlesin? O kapının ardına örneğin on tane azgın köpek koyarsanız, seyirci “Eyvah o kapıdan nasıl geçecek?” sorusunu soruyor ve sizi izlemeye devam ediyor. İzlenebilirlik yaratmanız gerekiyor. 

Olmazsa olmazlarından biri ise çatışma. Örneğin seyirci sizin gece kalkıp buzdolabından bir şey almanızı istiyor. Siz kalkıp sadece dolaptan bir şey alırsanız seyircide “Bunu ben de oynarım” düşüncesi oluşuyor. Oyuncu, buzdolabını açtığında beklenmeyen bir şey yaparak hikayeyi başlatmalı. Dümdüz bir çizgiyi bir noktada kırmanız gerekiyor. Sahne sanatlarında bu vardır: Mutlaka bir kırılma olmalıdır. Hayatlarımız da öyle. Dümdüz doğup, büyüyüp, bir şey yapmadan ölmüyoruz. Mümkün değil. 

 

Ayrıca oyuncunun sahne üzerinde kendi kimliğiyle var olması seyirciyi yine tiyatrodan uzaklaştırabilir. Bir duruma kişinin kendi kimliğiyle vereceği tepkiler başka, rol kişisinin vereceği tepkiler başkadır. Dolayısıyla doğaçlamada rol kavramı da önemlidir.

Oyun Hamuru Tiyatrosu oyuncuları kameraya bakarak poz vermişler. Arkalarında kostümler görünüyor.

Doğaçlama tiyatro kimlere uygun? Kimler ilgilenmeli?

Doğaçlama kısmı öğretilebilir bir şey ancak tiyatro gerçekten eğitiminin alınması gereken bir bölüm. Tiyatro eğitimi almış herkes ilgilenebilir. Sahne üzerinde yaptığımız şey tiyatrodan çok bağımsız bir şey değil. Sahne üzerinde sadece konuşan, şaka, espiri yapan insanlar görmek istemiyoruz. Tiyatro kısmını kaçırmamaları gerektiğini düşünüyoruz. Bu işin A B C’sini bilen insanlarla yapılması gerektiğini düşünüyoruz.

Doğaçlama performanslara interaktif bir şekilde seyirci de katılıyor. Bunun avantajları ve riskleri neler?

Eskiden oyunlarımızı barlarda oynuyorduk. İnsanlar içip içip izledikleri için saçmalayabiliyorlardı ve sahnedeki oyuncuyu taciz edebiliyorlardı. Seyirci, moderatörün izin verdiği ölçüde oyuna dahil oluyor. Seyirciyi, seyirci-oyuncu olarak görüyoruz. 

Dokuz senedir devam eden İzmir Doğaçlama Tiyatro Festivali’nden bahseder misin?

Oyun Hamuru Tiyatrosu kurulalı 10 sene oldu. İlk senemizde sadece barlarda oynuyorduk. Ardından bunu sahne gösterisine dönüştürmeye karar verdik. Sahne için ise başka unsurlara ihtiyacımız olduğunu gördük. Sahne seyircisi ise tiyatro bekliyor. Başka insanların neler yaptığını merak ederek onlarla buluşmaya karar verdik.

Kocaeli’nde Oyun İstasyonu adlı ekip bizi buluşmaya davet etti. Başka insanlarla buluşup doğaçladığımızda ayrı bir haz aldığımızı fark ettik. İzmir’e döndüğümüzde bir şey yapmamız gerektiğini düşünerek İzmir Doğaçlama Tiyatro Festivali’nin ilk adımlarını atmış olduk. İlk sene Ege Üniversitesi sponsorluğunda Türkiye’den yaklaşık on grup çağırdık. İlk iki sene boyunca yurt dışından gelen misafirlerimiz de vardı. Ancak daha sonra gelen insanların masraflarını karşılayamamaya başladık. Gruplar yine de kendi masraflarını karşılayarak gelmeye devam ettiler. Kimi zaman destek bulduk kimi zaman bulamadık. 

Festivallerimiz sahne önünde sadece bir oyun değil, bir temayı oynamamız açısından da önemli. Bir sene barış, bir sene orta oyun, bir sene dans, geçen sene masal teması kullandık. Festival bu sene aralık ayının ilk hafta sonunda gerçekleşecek. Tüm doğaçlama severlere duyurulur.

 

Oyun Hamuru’nu Instagram’dan ve Facebook üzerinden takip edebilirsiniz. Burak Özbaykuş’u ise şu adresten takip edebilirsiniz. 

 

Oyun Hamuru Tiyatrosu'nun  2019/2020 programı şöyle:

 

11 Ekim 2019 Nazım Hikmet Kültür Merkezi, Saat: 20.00
8 Kasım 2019 Nazım Hikmet Kültür Merkezi, Saat: 20.00
10 Ocak 2020 Nazım Hikmet Kültür Merkezi,  Saat: 20.00
13 Mart 2020 Nazım Hikmet Kültür Merkezi, Saat: 20.00
3 Nisan 2020 Nazım Hikmet Kültür Merkezi, Saat: 20.00
15 Mayıs 2020 Nazım Hikmet Kültür Merkezi, Saat: 20.00

Doğaçlama Tiyatro Festivali ise 6 - 7 Aralık tarihlerinde Nazım Hikmet Kültür Merkezi’nde. 

Benzer yazılar
#KİTABEVİ
Uzun yıllar boyunca İstanbul'da faaliyet gösteren Hermes Sahaf, İzmir'e taşındı. İçeri girer girmez kitapların, nostalji...
Kardelen Uysal
23 Jan 2020
#YEMEK
Çikolatalarının tadına baktığınız an duyduğunuz o yoğun hazzı anlatmak için sayfalarca yazı yazabiliriz ama yeterli olac...
Seçil Şeker
22 Jan 2020
#TİYATRO
#KONSER
Sizi kış depresyonundan koruyacak, dışarıya çıkmanıza sebep olacak haftanın en iyi etkinliklerini listeledik. Bakalım si...
Editör
20 Jan 2020
#GEZİ
Dünyaca ünlü Yunan Adaları'na yeşil pasaportumuz ya da çok girişli Shengen vizemiz olmasa da kapı vizesi uygulamasıyla g...
Gülay Güler
18 Jan 2020
#SİNEMA
Birikim Atölyesi ve otuzbeslik.com’un düzenlediği İzmir'in aylık kısa film etkinliği Alternatif Kısa'nın 19'uncusuyla ka...
Gülay Güler
16 Jan 2020
#YEMEK
#EĞLENCE MEKANI
Açıldığı günden itibaren İzmir'in gözdesi olan, yazın ağaçların altındaki masalarda güneşin ve akşam serinliğinin tadını...
Seçil Şeker
16 Jan 2020
#MÜZİK
İranlı def sanatçısı Sami Hosseini öncülüğünde 2013 yılında kurulan Ahura Ritim Topluluğu, ortak insani değerlere ve kay...
Kardelen Uysal
15 Jan 2020
#TİYATRO
#KONSER
İzmir yılın ilk ayında birbirinden keyifli konserlerle dolu. Bu hafta müziğe doymak, müzikle büyülenmek istiyorsanız mut...
Editör
13 Jan 2020
#GEZİ
Urla-İskele sahil şeridi boyunca denize hangi noktadan, hangi duygu haliyle bakarsanız bakın o etkileyici panorama içind...
Filiz Temiz
11 Jan 2020
#BAR
Son zamanların yeni trendi kokteyl barlar. Gece kulüplerinin gürültülü atmosferinin aksine daha sakin ve samimi bir orta...
Gülay Güler
9 Jan 2020
#TİYATRO
Ekranların sevilen dizisi Çocuk'un ele avuca sığmayan karakteri Murat Karasu'yu canlandıran Kenan Acar ile keyifli bir s...
Seçil Şeker
6 Jan 2020
#TİYATRO
#KONSER
#SERGİ
Haftanın içinizi ısıtacak ve soğuk havaya rağmen dışarı çıkmanızı sağlayacak etkinliklerini listeledik. Sıcacık bir haft...
Editör
6 Jan 2020
#GEZİ
Köy hayatını, geleneklerini, kültürünü, lezzetlerini deneyimleyebileceğiniz, her biri özgün karaktere sahip İzmir'in en ...
Gülay Güler
3 Jan 2020
#SİNEMA
Adana Ceyhan’da yaşayan insanların hayatlarından kesitler sunan Benim Varoş Hikayem, bu semtte yaşayan insanların hikaye...
Kardelen Uysal
2 Jan 2020
#ATÖLYE
#SEMİNER
#EĞİTİM
Yeni yılda daha çok meditasyon yapmaya ve kendinize zaman ayırmaya ne dersiniz? Listemizde kendinize uygun bir atölye mu...
Seçil Şeker
1 Jan 2020
#ÇALIŞMA ALANI
İzmir'in en güzel mazaralı butik ortak çalışma alanı Lokasyon.co ile kurulum sürecini ve geçirdikleri ilk yılı konuştuk....
Seçil Şeker
27 Dec 2019
#AİLE
#EĞLENCE MEKANI
#YEMEK
Sevgilinizle yeni yerler keşfetmeyi seviyor musunuz? Sizin için İzmir'deki en samimi, en romantik mekanları derledik.
Editör
26 Dec 2019
#TİYATRO
Yılın ilk ayında İzmirli seyirciyi birbirinden değerli oyunlar, stand-up gösterileri bekliyor. Hayata dair tüm renkleri ...
Kardelen Uysal
25 Dec 2019
#SOSYAL SORUMLULUK
Kadın dediğimiz upuzak diyarları görür o görmediği, dokunmadığı, koklamadığı çocuklara kendi çocuğuna, torununa örer gib...
Kardelen Uysal
24 Dec 2019
#TİYATRO
#KONSER
Yılbaşı heyecanı hepimizi sarmışken, yılın son haftası katılabileceğiniz en iyi etkinlikleri listeledik! Yine birbirinde...
Editör
23 Dec 2019
#SPOR
Manş Denizi’ni en hızlı geçen yüzücü ünvanına sahip Emre Erdoğan ile 28-29 Aralık'ta Özdere'de gerçekleşecek Marathon Ma...
Editör
22 Dec 2019
#SANAT
Alper Bıçaklıoğlu ile üretim sürecinde dert edindiği meseleleri, çizgi dışı işlerini, satmadığı eserlerin hikayelerini, ...
Kardelen Uysal
19 Dec 2019
#SANAT
Sokak Sanatçıları Derneği ilk olarak 2004 yılında bir kulüp olarak hayatına başlıyor ve 2009 senesinde dernek haline gel...
Kardelen Uysal
18 Dec 2019
#YEMEK
Ev yemeklerine hasret mi kaldınız? Fast food yemekten gına mı geldi? Her öğlen, bugün ne yesek diye kara kara düşünmeye ...
Gülay Güler
17 Dec 2019
#TİYATRO
#KONSER
#BULUŞMA
Yıl bitiyor olsa da İzmir her hafta olduğu gibi bu hafta da bize harika etkinlikler sunuyor. Rehavete kapılmadan haftalı...
Editör
15 Dec 2019
#YARIŞMA
#YÜZME
İzmir'de kış ortasında açık su yüzme şampiyonası düzenlenecek! Marathon Masters Kış Kupası Açık Su Yüzme Şampiyonası 26-...
Editör
14 Dec 2019
#SİNEMA
Gökalp Gönen, Yıldız Teknik Üniversitesi İletişim Tasarımı Bölümü mezunu, yaşadığımız dünyanın hassasiyetlerine duyarlı,...
Kardelen Uysal
13 Dec 2019
#ALIŞVERİŞ
Klasik hediyelerden sıkıldınız mı, aldığınız hediyelerle sevdiklerinizi şaşırtmak mı istiyorsunuz? Şanslısınız sizler iç...
Gülay Güler
13 Dec 2019
#KONSER
#DJ
"Evde ya da otelde oturarak yeni yıla mı girilir, 2019'a böyle mi veda edilir" diyorsanız sizler için yılbaşı coşkusunu ...
Gülay Güler
11 Dec 2019
#KUTLAMA
Yılın son saatlerini ve yeni yılın ilk saatlerini hem eğlenceli hem de romantik bir kutlamayla geçirmek isterseniz bu li...
Seçil Şeker
11 Dec 2019
#TİYATRO
Öteki Beriki Tiyatro Topluluğu 2013 senesinde kurulan, sanat değeri olan oyunlar yapma peşinde olan, gücü, baskıyı eleşt...
Kardelen Uysal
10 Dec 2019
#TİYATRO
#KONSER
Yılın son ayında kentimizde birbirinden güzel oyunlar, konserler, film festivali var. Haftalık planınızı yapmadan listem...
Editör
8 Dec 2019
#EĞLENCE MEKANI
#SPOR
Dostlarınızla birlikte hem stadyumdaymış gibi eğleneceğiniz hem rahat rahat içkinizi yudumlayıp yemek yiyebileceğiniz bi...
Gülay Güler
7 Dec 2019
#SANAT
Sanatçıya ve sanatseverlere alan açan, özgürlük alanları yaratan disiplinlerarası bir sanat alanı olarak İzmir Alsancak’...
Editör
5 Dec 2019
#ATÖLYE
Yeni yıla girmeden birkaç atölyeye katılmak, sevdiklerinize hediye hazırlamak ya da seneyi bitirmeden biraz daha kendini...
Seçil Şeker
4 Dec 2019
,
Başa Dön
Bize ulaşın
Giriş yaparak
Gizlilik Politikası,
Kullanım Koşulları
ve
Çerez Politikası
’nı kabul etmiş olursunuz.
Satış Sözleşmesi
İptal ve İade