Mert Çakır'ın Evden Uzak Evler Sergisi 11 Ocak'ta!

#FOTOĞRAF
Kardelen Uysal
6 Oca 2019

Foto muhabiri ve belgesel fotoğrafçı Mert Çakır oldukça üretken bir insan. Çoğumuzun ekranlarda gördüğü olayların ortasında fotoğraflar çekiyor. Hatta arşiv niyetine Gurbet adlı bir kitabı dahi var. Çakır'ın çektiği kareler, bizleri vicdanımızla, ikiyüzlülüğümüzle, görmeyi reddettiklerimizle, görüp unuttuklarımızla ve hafızasızlığımızla yüzleştiriyor.

 Çakır'ın ilk kişisel sergisi "Evden Uzak Evler", Ortadoğu'da evlerinden edilen insanların fotoğraflarıyla karşılaştıracak bizleri. K2 Rezidans'ta 11-16 Ocak tarihleri arasında ziyaret edilebilecek sergi ile ilgili ayrıntılı bilgi için lütfen tıklayın. Kendisiyle ilk kişisel sergisini, serbest çalışma nedenlerini, gördükleriyle baş etme yöntemlerini ve daha pek çok konuyu konuştuk. Umarım bu sergiyi kaçırmazsınız. Ayrıca kendisini Instagram hesabından takip edebilirsiniz.

 

Fotoğrafta Mert Çakır, kafasında baret, gözünde güneş gözlüğü ile hafifçe gülümseyerek poz vermekte

 

Neden bir kurumda değil de serbest olarak çalışmayı tercih ettin?

Farklı disiplinlerde çalışmayı seviyorum hayatımın tamamını foto muhabirliğine endekslemek istemiyorum. Ben foto muhabirden çok belgesel fotoğrafçıyım. Foto muhabirliği birçok şeyi kapsıyor ve foto muhabirliğinde  bakış açınızın da gittikçe sabitlendiğini düşünüyorum. İşlerimin genel çerçevesindeki dengeyi sağlamak için serbest olarak çalışıyorum.

 

Siyah beyaz fotoğrafta göğe doğru dumanlar çıkıyor. Fotoğrafta 8 mülteci var. Yaşlı bir adamın omzunda ağlayan kız dikkat çekiyor.

 

Bu durumda can güvenliğini kendin sağlıyorsun. Nasıl yapıyorsun bunu?

Bir şehre, bir ülkeye gittiğin zaman “Burada kimi bulabilirim?” sorusuyla hareket ediyorsun, bu yüzden bağlantılarının güçlü, insan ilişkilerinin çok iyi olması gerekiyor. Fotoğrafın yarısını çene çekiyor aslında. İletişimi sağlayamazsan fotoğraf çekemezsin. Çekersen de seyahat ya da anı fotoğrafı tadında fotoğraflar çekebilirsin.

Sivil toplum kuruluşlarıyla iletişim halindeyim. Freelance çalışmak aynı zamanda arkanda seni koruyan bir yapının olmaması anlamına da geliyor. İzmir’de Türkiye İnsan Hakları Vakfı var. Oradakiler hem çok sevdiğim insanlar hem de bana güvenlik gibi konularda çok yardımcı oluyorlar. Bir yere gitmeden önce onlara danışıp tanıdıkların iletişim bilgilerini alıyorum. Kendi çevremden, yabancı gazeteci arkadaşlarımdan da destek alıyorum.

  

23 Nisan 2016 yılında Şırnak'ta çekilen bu fotoğrafta yıkık dökük bir binanın önünde iki erkek çocuğu poz vermiş. 

 

Bizim uzaktan şahit olduğumuz korkunç savaşların yanı başında fotoğraflar çekiyorsun. Gördüklerinle nasıl baş ediyorsun, terapi almak dışında?

Soma’da çalışırken bir gün içinde yüzlerce ceset gördüm. Oradan Diyarbakır’a geçtim, Lice’de Kalekol yapımına karşı çok ciddi protestolar ve çatışmalar çıkmıştı, onu çekmeye gittim. Evine geldiğin zaman zihnin kapağı açılıyor ve her şey serbest kalıyor. Travma sonrası stres bozukluğu denilen durum yaşanıyor. Zihin zaten sizi engelliyor travma yaşanırken. Huzurlu bir ortamdayken ise görülen, tanık olunan her şey birden ortaya çıkıyor. Hayatıma gerçekten önem veriyorum.


Doğayı ve hayvanları çok seviyorum, yürüyüşe çıkıyorum, eskiden kamp yapardım. Aktif bir biçimde dağcılık yapardım ancak dizim sakatlandığından beri yapamıyorum. Bunları anımsatacak yürüyüşlere çıkıyorum. Muğlalıyım, bazen oraya gidiyorum. İnsan çareyi yine geçmişinde buluyor, yaşanmış en güzel günlerinde…

  

National Geograpich'te yayınlanan fotoğrafta Hıdrellez kutlaması yer alıyor. Kadınların ve küçük kız çocuklarının olduğu fotoğrafta pespembe ve rengarenk giyinmiş iki kız çocuğu dikkat çekiyor.

 

Her yoldan dönüşte farklı bir insan olduğumuzu söylüyorsun. Sen en çok hangi yoldan dönerken değiştin? Var mı bir kırılma noktan?

Tüm yollar… Her gidişimde ve dönüşümde değişiyorum. Çok eskiden beri foto muhabirlik yapıyorum ama genelde Türkiye’deki çatışmalara giderdim. 2000-2001 yıllarında ölüm oruçları vardı mesela. İşçileri, polisin müdahale ettiği öğrencileri, NATO eylemlerini çekiyordum. Gazi Mahallesi, Okmeydanı gibi yerlerdeydim.
Bir anda kendimi Suriye gibi yerlerde buldum. Ben daha az savaş gördüm, sadece üç tane. Çalıştığım yabancı muhabirler yeryüzünde ne kadar olay varsa hepsini çekmişti.

  

Le Monde'de yayınlanan fotoğraf Şırnak'taki savaştan. Bir evin delik deşik olmuş duvarlarının penceresinden, yıkık dökük yapılar görünüyor.

 

Yaptıklarının ardında çok güzel nedenler var. Peki bu işi yapmanın nedenlerinden biri de adrenalin mi?

Evet, adrenalin var ama ekstrem sporlarda hissedilen adrenalin gibi bir duygudan bahsetmiyorum. İnsanoğlunun ayağa kalktıktan sonraki ilk adrenalin hissinden bahsediyorum. Keşfetme duygusundan bahsediyorum. İnsan ayaklarının üzerinde durduktan sonra ilk merak ettiği şey diğer odadır ya da odanın öteki ucudur. Bu merak hep artıyor zaten. Bendeki de benzer bir durum. Ancak adrenalini yüksek olaylar yaşadığında tekrar yaşamak istiyorsun, bundan eminim.

 

BistandsAktuelt'te yayınlanan fotoğraf Suriyeli mültecilerin fotoğrafı. Kadın, erkek ve çocuklardan oluşan insanlar yola düşmüşler. Küçük bir çocuğu sırtında taşıyan bir başka çocuk fotoğrafın en dikkat çeken öznelerinden. 

 

Ölüme yakın olmak, ölümle bu kadar içli dışlı olmak… Korkmuyor musun ölmekten?

Tabii ki korkuyorum, korkmazsam zaten bir sorun var demektir. Ama hedeflerim var, motivasyonum var. Bu sayede başa çıkabiliyorum bu korkuyla. İnsanları kurtarmak, dünyayı değiştirmek gibi hedeflerim yok. Ben sadece çağımın tanıklığını yapmaya çalışıyorum.

 

The Washington Post'ta yayınlanan fotoğraf, İzmir'deki terör saldırısından. Üzgün ve korkmuş bir kadın elleriyle yüzünü tutuyor. Arkasındaki insanlar ise sabit bir biçimde duruyorlar.

 

Dünyayı değiştirmek gibi hedeflerin yok ama çekilen fotoğraflar sayesinde insanların yardım almasını sağlayabiliyorsun. Sınırda açlıktan ölmek üzere olan bir çocuğun yardım almasını ve hayata tutunmasını sağladınız, siz fotoğrafçılar. Bu olduğunda ne hissettin?

Şaşırdım, sonra iyi hissettim. Sınır kapısında günlerce aç susuz biçimde bekleyen mültecileri de kurtarabiliyor bazen çekilen fotoğraflar. Bazen bir kişiyi değil bin kişi kurtarıyor. Ama bazen de tam tersi oluyor. Yanlış bir bilgiyle çekilen bir fotoğraf, bir insanı yerin dibine sokabiliyor; suçsuz bir adamı suçlu gibi gösterebiliyor. Benim için bu konuda kırılma noktası 1996 yılındaki 1 Mayıs kutlamalarında olmuştu. Televizyondan canlı yayında Kadıköy’deki 1 Mayıs’ı izliyorduk, ortalık kıyamet gibiydi. Bir gösterici yerden bir sopa alıp kaçmıştı. Bu gösterici yerden sopayı alırken sopa çiçeklere denk gelmiş. Ertesi gün gazetede eylemcilerin çiçekleri bile sopayla vurdukları yazılmıştı. Hırsını kontrol edemezsen bu işte ölürsün zaten.

 Evden Uzak Evler sergisinin afişi bu. Bezden bir çadırın içindeki kadını görüyoruz. Afiş üzerinde serginin adı, proje ekibinden Emre Saygılı ve Safiye Aksu'nun isimleri, adres ve tarih bilgileri bulunmakta.

 

"Evden Uzak Evler" adlı sergi, göçmenlere yönelik toplumsal algının çözülmesi için pozitif bir katkı sağlamayı amaçlıyor. Fotoğrafların değişime katkısından bahsedebilir misin?

Hafızası olmayan toplumlarda fotoğraf bir şeyleri değiştiremez, yaşadığımız ülke de böyle bir ülke. Fotoğrafın etkisi tartışılamaz ama çok az şeyi değiştirebilir fotoğraflar. İlk önce bizim bir hafıza oluşturmamız, hafızamızı güçlendirmemiz gerekiyor. Bunu zaten bellek oluşturmak için yapıyorum. Oluşturunca ne olacak bilmiyorum ama içgüdüsel bir şey sanırım.

 

Fotoğrafta Mert Çakır, bir tankın üzerinde tankın fotoğrafını çekiyor. 

 

İnsanlar ne görecekler "Evden Uzak Evler"de?

Sergide karşılaştırma yapılan fotoğraflar var. Örneğin; savaşta terk edilmiş bir ev ve yeni yaşamındaki bir ev. Temsili fotoğraflar bunlar. Bir çocuğun olması gereken yeri; mesela bir kreşteki halini ve savaştaki halini gösteriyorum.

 

Senin için ev kavramı nasıl bir kavram? Kaygan bir zeminde yaşıyorsun, kafandaki ev tanımını merak ediyorum.

Ev, benim için çok önemli bir kavram. İnsanın sığınağıdır ev ama bu insanları düşünsene! İnsanların evlerini ellerinden alıyorlar. Kaplumbağanın kabuğunu almak gibi bir şey insanın elinden de evinin alınması. Korkunç bir durum. İnsanlar bugün “Suriyeliler of!” diyebiliyorlar. Aylan bebeği görünce üzülüyorlar, ardından mendil satan bir çocuğu dövebiliyorlar, bu büyük bir ikiyüzlülük.

 

Olması gereken yerlere nasıl karar verdin?

Yine ev kavramıyla ilgili. İnsanın huzurlu olması gerektiği yer evidir düşüncesinden çıkıyor. Bunlar senin benim gibi yaşayan, normal hayatlara sahip insanlardı. Ama şu an bu insanların evleri ellerinden alındı. Bu savaşın en büyük sorumluları ise başka ülkeler. Bizim gibi normal insanların mülteciler, göçmenler için yapabileceği ne var?
Saygı duysunlar, dışlamasınlar yeter.

 

İzmir’in mültecilere karşı tutumunu nasıl buluyorsun?

Evsiz bir aileye iyi anlamda neler yapıldığını biliyorum. Çok iyi kolektifler var İzmir’de ama esnafın hoş olmayan tutumlarını görüyorum. Türkiye geneline göre İzmir’in daha iyi durumda olduğunu düşünüyorum bu konuda. Başka yerlerde sınırda çocukların satıldığını da gördük. Arkada çocuğun şehrinin dumanı tüterken, o çocuk bir başka insana satılıyor.

 

Fotoğrafların tümü Mert Çakır'a aittir.

Benzer yazılar
#KAMP ALANI
Şehir ahalisi, apartman çocukları için betondan kurtulmanın, egzoz dolmuş ciğerleri, stresten pelteleşmiş zihinleri iyil...
Gülay Güler
2 Haz 2020
#SPOR
#SİNEMA
#EDEBİYAT
#YOGA
Kontrollü sosyal mesafe ile normal yaşantılarımıza yavaş yavaş dönüyoruz. Uzmanlar mümkün olduğunca evde kalmamızı öneri...
Editör
1 Haz 2020
#SANAT
#FOTOĞRAF
#SERGİ
Sarı Denizaltı Sanat İnisiyatifi’nin online sergisi “Yeni Normal” mayıs ayında yayınlandı. İçinde bulunduğumuz pandemi s...
Editör
29 May 2020
#MÜZİK
#BELGESEL
Müziğin sınırlarını genişleten, ona yeni anlamlar katan, yeryüzüne anlam kazandıran müzisyenlerle ilgili muhteşem belges...
Kardelen Uysal
29 May 2020
#YAŞAM
Evden çalışmak pek çok avantaj sağlayan bir yöntem. Dünyada gittikçe tercih edilen bu çalışma yöntemini kolaylaştıracak ...
Editör
26 May 2020
#SAĞLIK
#YOGA
Yoga binlerce yıl öncesinden günümüze kadar ulaşmış kadim bir bilgidir. Beden, zihin ve ruh birlikteliğine dayanan yoga ...
Gülay Güler
21 May 2020
#ÇOCUK
Evde kaldığımız bugünlerde çoğu ebeveyn çocukları oyalamakta zorluk çekiyor. Çocukların bu zamanı hem eğlenerek hem de ö...
Gülay Güler
21 May 2020
#STAND-UP
Gülmeye en çok ihtiyacımız olduğu bugünler için ilaç gibi gelecek stand-up gösterilerini ve komedi serilerini listeledik...
Gülay Güler
19 May 2020
#SOSYAL SORUMLULUK
Pandemi olsa da olmasa da sokak hayvanları her zaman zor durumda. Onlara bakmak, karınlarını doyurmak ve onları sevmek b...
Kardelen Uysal
18 May 2020
#SİNEMA
Hollywood yapımlarına tepkili, herkesin bilmediği, herkes tarafından bilinmek de istemeyen, asi bağımsız filmler... Gerç...
Gülay Güler
17 May 2020
#HOBİ
#YAŞAM
Tüm günümüzün evde geçtiği bu dönemde kendimizi oyalamanın ya da hep isteyip zaman ayıramadığımız işler için kolları sıv...
Seçil Şeker
15 May 2020
#SAĞLIK
Hepimizin bildiği gibi koronavirüs boğaza, solunum yollarına ardından akciğere yerleşip akciğere ciddi bir zarar veriyor...
Gülay Güler
12 May 2020
#MÜZİK
#KONSER
Rock, caz ve pop müziğin tanrı ve tanrıçalarının unutulmaz konser performanslarını sizler için derledik. Müzik tarihinin...
Editör
12 May 2020
#TİYATRO
Kubilay Üner ve Onur Atacan tarafından 2012 yılında kurulan New York Sanat Akademi’nin ilk mezunlarının kurduğu Tiyatro ...
Editör
7 May 2020
#FESTİVAL
#MÜZİK
#SÖYLEŞİ
Türkiye’nin iyilik odaklı festivali Festtogether, 9 Mayıs'ta evlerimize geliyor. Pandemi nedeni ile ortaya çıkan ihtiyaç...
Editör
6 May 2020
#SAĞLIK
#ÇOCUK
COVID-19 pandemisi yetişkinleri etkilediği gibi çocukları da etkiledi. Çocuklar bilişsel gelişim düzeyleri nedeniyle sal...
Gülay Güler
28 Nis 2020
#EDEBİYAT
#KİTAP
#PSİKOLOJİ
Dünü, bugünü, kendimizi, ailemizi, insanlığı anlamaya yarayan psikoloji kitapları; yaratıcılık alanında ufuk genişleten ...
Kardelen Uysal
28 Nis 2020
#DİJİTAL PLATFORM
Gayzerlerle dolu ulusal parklar, tarihe iz bırakan ve hayatta kalabilen tarihi mekanlar, en güzel kentlerin izlenebilece...
Kardelen Uysal
24 Nis 2020
#ÇOCUK
#TİYATRO
İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin çocuklara 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı armağanı müzikli çocuk oyunu "Bir M...
Editör
23 Nis 2020
#EDEBİYAT
#MÜZİK
#SİNEMA
#EĞİTİM
Edebiyat, müzik, sinema alanında pek çok platform arşivlerini kullanıcılar için erişilebilir hale getirdi. Geçmiş konser...
Kardelen Uysal
17 Nis 2020
#BELGESEL
Ekran başında bilgilenmek isteyenler, son yılların dikkat çeken belgesellerini sizin için listeledik.
Gülay Güler
15 Nis 2020
#SAĞLIK
#PSİKOLOJİ
#YAŞAM
Dünyayı saran Covid-19 pandemisinin ruh sağlığımız üzerinde azımsanmayacak etkileri var. Kimimiz kaygı ile baş etmede zo...
Kardelen Uysal
7 Nis 2020
#SANAT
#RESİM
Kentler yalnızca ulusların değil, bireylerin de kişisel tarihlerinin önemli bir parçasıdır. Bu yüzden kent manzaraları b...
Çağatay Olgun
3 Nis 2020
#SAĞLIK
#YAŞAM
İzmir Büyükşehir Belediyesi COVID-19 salgınına karşı önlemler almaya devam ediyor. Şehirde dezenfeksiyon, sosyal mesafe ...
Editör
2 Nis 2020
#SİNEMA
Evde sinema keyfine Türk filmlerini katmak isteyen sinema tutkunları, 2000'lerin mutlaka izlemeniz gereken 10 Türk filmi...
Gülay Güler
1 Nis 2020
#EVDEKAL
#DİJİTAL PLATFORM
Kimi zaman eğlenmek, kimi zaman yeni yerler keşfetmek, kimi zaman da yeni bir şey öğrenmek için YouTube’a başvuruyoruz. ...
Seçil Şeker
30 Mar 2020
#TEKNOLOJİ
Bu uygulamalar sayesinde zihninizi, bedeninizi ve el becerilerinizi geliştirebilir; evde geçirdiğiniz zamanı ve molaları...
Gülay Güler
30 Mar 2020
#TİYATRO
İnsanın, toplumun, tarihin, düşlerin, umudun elçisi olan tiyatro geçmişten bugünümüze insanın baktığı en değerli aynalar...
Kardelen Uysal
27 Mar 2020
#EDEBİYAT
#PSİKOLOJİ
Kitap okumayı sevenler, vakit ayıramayıp yeniden bir şeyler okumak isteyenler için kitap listesi hazırladık. Önerdiğimiz...
Kardelen Uysal
25 Mar 2020
#PODCAST
Gündem, teknoloji, edebiyat, kişisel gelişim, spor, sanat gibi pek çok konuda birbirinden farklı ve değerli görüşlerin a...
Seçil Şeker
25 Mar 2020
#BULUŞMA
#ÇEVRİM İÇİ ETKİNLİK
12min.me İzmir'in ilk dijital buluşması "NERD'esin?" 25 Mart Çarşamba akşamı saat 19.00’da video konferans uygulaması Zo...
Editör
23 Mar 2020
#MÜZE
#SANAT
Dünyanın en önemli müzeleri çevrim içi ziyarete uygun biçimde kapılarını açtı. Sanatın en eski ve en güncel eserlerini i...
Kardelen Uysal
22 Mar 2020
#SİNEMA
Kendini sinematik evrende kaybetmek isteyenler için kimseden duymadığımız ama izlemeye değer bulduğumuz filmleri yıl, tü...
Gülay Güler
21 Mar 2020
#DÖVME
Aslında Mimarlık bölümünden mezun olan Okan Çarga, grafik tasarım alanında ilerlemeye karar verir. Monogram ve Ex Libris...
Gülay Güler
20 Mar 2020
#MÜZİK
Şirin Pancaroğlu, Washington Post Gazetesi tarafından uluslararası ölçekte büyük bir yetenek olarak nitelendirilen çok d...
Kardelen Uysal
18 Mar 2020
Bize ulaşın
Giriş yaparak
Gizlilik Politikası,
Kullanım Koşulları
ve
Çerez Politikası
’nı kabul etmiş olursunuz.
Satış Sözleşmesi
İptal ve İade